Hoe crisis in het Midden-Oosten de basis legde voor ons grootste bedrijf

Oliehandelaar Vitol is het grootste bedrijf van Nederland. Twee Rotterdamse durfals maakten optimaal gebruik van de oliecrises in de jaren zeventig. Nu de olie- en gasstroom uit het Midden-Oosten opnieuw onzeker is, zijn juist dit soort handelaren cruciaal voor onze energievoorziening.

For an English version of this article, click 'Nederlands' in the right hand corner and switch to 'English'. Or click this link.

Ze hadden net hun eerste lading benzine gekocht. Maar hoeveel hadden ze er nou eigenlijk voor betaald? Dat wisten ze niet. De koop werd gesloten in een kroeg die onder een treinrails lag en precies op het moment van de deal, denderde er een trein over. 'Het is echt waar, ik heb de papieren nog,' herinnerde Jacques Detiger zich enkele jaren geleden in een korte podcast.

Samen met zijn jeugdvriend Henk Viëtor richtte hij in 1966 Vitol op. Uit deze nogal lou loene transactie zou het grootste bedrijf van Nederland groeien. En de grootste oliehandelaar ter wereld. Van de ruim 100 miljoen vaten olie die elke dag geproduceerd worden, gaan er 7 miljoen door de handen van de Rotterdamse handelaar. Dat is net zoveel als de olieproductie van heel Afrika. Met een omzet van 331 miljard dollar in 2024 is het zelfs een van de 20 grootste bedrijven ter wereld.

De vrienden zouden in hun jonge jaren samen op een kolenschip van Viëtors vader naar Amerika reizen, maar Viëtor haakt op het laatste moment af. Dus ging Detiger in zijn eentje. Na twee zeezieke weken op het schip kan hij daar bij familie logeren. Zonder Engels te spreken en zonder visum - 'no paper, no job' - weet hij toch een baan als inkoper bij kledingwinkel Bloomingdale's te regelen. 'Ik heb daar ongelooflijk veel geleerd,' zei Detiger in de podcast. 'Hoe je een bedrijf runt, hoe je targets stelt. En ik leerde Engels. Toen ik terugkwam in Nederland kon ik daardoor grappen met Amerikanen, wat andere Hollanders niet konden.'

Henk Viëtor werkt ondertussen voor zijn vaders bedrijf Anker Kolen en wordt naar Duitsland, Engeland en Amerika gestuurd om het vak te leren. In 1960 doet hij daar zijn eerste oliedeal - 'zuiver toeval eigenlijk', blikt hij daar in 1982 op terug in De Telegraaf. 'Een vriend uit de kolenhandel belde me op met de vraag of ik ook gasolie kon leveren. Ik ging aan de telefoon zitten, belde een Duitse maatschappij op en die kon leveren voor 100 mark. Ik belde hem terug en zei: "Ik heb het. Wat biedt je er voor?" "102," zei hij. "Verkocht," zei ik.'

De krant omschrijft Viëtor in dat artikel als 'een man zonder waarneembare emoties, in een eenvoudig smaakvol directiekantoor, onopvallend netjes gekleed in een blauwgrijs kostuum, Patek Philippe om de pols, gouden zegelring, helder zijn meningen formulerend tussen druk telefoonverkeer met Amerika, Italië en Engeland over koop en verkoop van partijen olie door.'